Μαρκόπουλος Παναγιώτης, ειδικευόμενος Γαστρεντερολόγος, ΕΑΝΠ «ΜΕΤΑΞΑ»

Τσιρώνη Ευτυχία, Γαστρεντερολόγος, Επιμ. Α΄, ΕΑΝΠ «ΜΕΤΑΞΑ».

Πηγή: Lancet, Jul. 2016, Medscape Medical News 2016 WebMD, LLC

Η παχυσαρκία και το αυξημένο σωματικό βάρος έχουν συσχετιστεί με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο πρόωρων θανάτων, ειδικά στους άνδρες και κυρίως στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Ανατολική Ασία, την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία, όπως επιβεβαιώνεται από πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Lancet τον Ιούλιο 2016.

 

Οι συγγραφείς συγκεντρώνοντας δεδομένα σχεδόν από 4.000.000 άτομα που συμμετείχαν συνολικά σε 189 μελέτες διαπίστωσαν ότι η ύπαρξη Δείκτη Μάζας Σώματος (Body Mass Index – BMI) > 25 kg/m2 σχετιζόταν με αυξημένη θνησιμότητα (από κάθε αιτία) και μάλιστα 1 στους 6 πρόωρους θανάτους θα μπορούσε θεωρητικά να προληφθεί με την έγκαιρη απώλεια βάρους.

Σύμφωνα με τον έναν από τους συγγραφείς, Καθηγητή Στατιστικής και Επιδημιολογίας του πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Sir Richard Peto, FRS, το κάπνισμα ευθύνεται για 1 στους 4 πρόωρους θανάτους στον πληθυσμό στην Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, με την παχυσαρκία να ακολουθεί αμέσως μετά, προκαλώντας 1 στους 7 και 1 στους 5 πρόωρους θανάτους σε Ευρώπη και Β. Αμερική αντίστοιχα.

Στην έρευνα μελετήθηκαν δεδομένα από συνολικά 3.951.454 άτομα, όλοι μη καπνιστές, ηλικίας 20-90 ετών, με BMI 15 – 60 kg/m2, που δεν έπασχαν από χρόνια νοσήματα κατά την έναρξη της μελέτης. Η παρατήρηση διήρκεσε συνολικά 5 χρόνια, στα οποία συνολικά 385.879 άτομα απεβίωσαν. Οι συγγραφείς διαχώρισαν σε ομάδες τον υπό μελέτη πληθυσμό με βάση το BMI, και όρισαν τους παρακάτω βαθμούς παχυσαρκίας: Βαθμός Ι σε ΒΜΙ 30 – 35 kg/m2, Βαθμός ΙΙ σε ΒΜΙ 35 – 40 kg/m2 και Βαθμός ΙΙΙ σε ΒΜΙ 40 – 60 kg/m2. Ως πρόωρος θάνατος ορίστηκε κάθε θανατηφόρο συμβάν στον πληθυσμό της έρευνας στα 5 έτη παρατήρησης και σε ηλικία 35 έως 69 ετών.

Από την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε αυξημένη συχνότητα πρόωρων θανάτων σε άτομα με ΒΜΙ < 18,5 kg/m2 (επομένως και οι λιποβαρείς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο), πολύ μεγαλύτερη αύξηση, όμως, παρατηρήθηκε στις ομάδες των ατόμων με παχυσαρκία Βαθμού Ι,ΙΙ και ΙΙΙ. Μάλιστα αυτή η αύξηση στη συχνότητα πρόωρων θανάτων βρέθηκε ευθέως ανάλογη προς την αύξηση του ΒΜΙ, σε σημείο που για κάθε 5 kg/m2 αύξησης του ΒΜΙ, ο σχετικός κίνδυνος πρόωρου θανάτου να ισοδυναμεί με 1,3 (έως και 20% μεγαλύτερος σε σχέση με την ομάδα φυσιολογικού ΒΜΙ από 20 – 25 kg/m2). Περισσότεροι θάνατοι μεταξύ των ατόμων με ΒΜΙ > 25 σημειώθηκαν στους άνδρες και στις μικρότερες ηλικίες (35 έως 49 ετών), ενώ συχνότερα ο θάνατος επήλθε από Στεφανιαία Νόσο, Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο, νοσήματα του αναπνευστικού και δευτερευόντως από νεοπλασίες.

Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής, έρχονται σε αντίθεση με τα αποτελέσματα παρόμοιας έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Jama προ 3 ετών από τους Flegal et al., σύμφωνα με την οποία το να είναι κάποιος υπέρβαρος (ΒΜΙ από 25 – 30) ή με παχυσαρκία Βαθμού Ι δεν σχετιζόταν με αυξημένη θνησιμότητα από κάθε αιτία. Οι συγγραφείς της παρούσας μελέτης επισημαίνουν πως με βάση τα συμπεράσματα αυτά ανοίγονται νέες προκλήσεις για περαιτέρω έρευνα που θα μετατρέψει τη γνώση αυτή σε κατευθυντήριες οδηγίες και θεραπευτικές παρεμβάσεις στη δημόσια υγεία.
Αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η παχυσαρκία χωρίς να συνδυάζεται από επιπλοκές της (όπως η υπερχοληστεριναιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης ή ή στεάτωση του ήπατος) αποτελεί ανεξάρτητο, σημαντικό παράγοντα κινδύνου για πρόωρο θάνατο. Διαφαίνεται λοιπόν η σημασία διατήρησης του σωματικού βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα.